„Z resztą” a „zresztą”

Rzeczownik reszta tworzy wiele wyrażeń przyimkowych, spośród których pewna część zleksykalizowała się, dzięki czemu obowiązuje pisownia łączna, np. nareszcie, wreszcie. Są jednak wyrażenia, które zapisujemy wciąż osobno – bez reszty, do reszty i wreszcie jest takie wyrażenie, które zapisujemy łącznie oraz osobno. O tym, którą pisownię należy zastosować, decyduje kontekst.

W powyższym akapicie wyrażeniem, o którym mowa, jest z resztą/zresztą. Obowiązuje, co już zostało powiedziane, pisownia łączna, jak i rozdzielna. Osobno piszemy wówczas, kiedy nadajemy reszcie dosłowne znaczenie, np. Iwona z resztą gości bawiła się w sali tanecznej. Pisownia łączna jest konieczna, gdy mamy do czynienia z partykułą, która wprowadza nam zdanie uzupełniające wypowiedź, np. Nie mogę iść jutro do Marty, zresztą nie mam ochoty na towarzyskie spotkania.

Miejsce spójników „zaś” i „bowiem” w zdaniu

Spotkałem się z bardzo ciekawą opinią językoznawczą, do której – przyznać muszę – nie wiem, czy się stosowałem, prowadząc choćby ten blog. Uznając tę opinię za wartą uwagi, zamierzam dziś podzielić się nią również z Państwem.

Rzecz dotyczy spójnika zaś i jego miejsca w zdaniu. W Słowniku poprawnej polszczyzny czytamy, że ów spójnik ‘zestawia nam zdania współrzędne z odcieniem przeciwstawnym’ i co ważniejsze, że należy go umieścić na drugim miejscu, czyli na przykład: Marek dostał z egzaminu piątkę, Kacper zaś (nie: zaś Kacper) musi podejść do testu raz jeszcze. Podobnie jest ze spójnikiem bowiem. On też powinien się pojawić na drugim (lub nawet na trzecim albo czwartym) miejscu, np. Ewelina pewnie nie lubi poezji Słowackiego, nie przepada bowiem (nie: bowiem nie przepada) za literaturą romantyczną. 

Co ciekawe, taki szyk, w którym druga część zdania zaczyna się od omawianych wyżej spójników, uchodziła dawniej za duży błąd, dzisiaj z kolei nie jest aż tak bardzo potępiany, choć nadal jest niestety rażący. Pamiętajmy zatem, by nie stawiać ich na pierwszym miejscu po przecinku.

Zapytać jej czy ją?

Która forma jest poprawna – zapytać ją czy zapytać jej? Tego typu dylemat miała moja korespondentka, zagadnieniem tym postanowiłem się podzielić również z czytelnikami.

Czasownik zapytać ma zdolność łączenia się z biernikiem oraz z dopełniaczem. Oznacza to więc, że zarówno konstrukcja zapytać ją, jak i zapytać jej uważane są za poprawne. Statystki pokazują, że forma z biernikiem (zapytać ją) uchodzi za częstszą, ale forma z dopełniaczem (zapytać jej) – mimo że rzadsza – jest poprawna.

Do dziś dzień

Będąc dziś w supermarkecie, usłyszałem fragment rozmowy dwu kobiet, w którym padło wyrażenie do dziś dzień. Poczułem pewien zgrzyt, łatwo bowiem stwierdzić, że jest to błędna wymowa popularnych zwrotów.

Tymi popularnymi zwrotami są wyrażenia do dziś dnia oraz po dziś dzień. One są poprawne,  a błędna postać – jak nietrudno zauważyć – powstała w wyniku kontaminacji obu poprawnych wyrażeń. Wystrzegajmy się, jeśli zdarza się Wam tak mówić, formy do dziś dzień. Poprawnie jest, gdy mówimy po dziś dzień albo do dziś dnia.

Cześć(,) Aniu, czyli o wydzielaniu wołaczy przecinkami

Zapytano mnie, czy w nagłówku listu zaczynającym się od słów „Cześć, Aniu” przecinek jest konieczny. Tak – powiem więcej – jego brak jest niedopuszczalny.

Sprawa wydaje się prosta. Otóż zasada mówi, że wszystkie wyrazy mające postać wołacza, niezależnie od tego, w którym miejscu zdania się znajdują, wydzielamy przecinkami. Oto przykłady: (1) Pawle, dlaczego nigdy nie masz nic do powiedzenia? (2) Dlaczego nigdy nie masz nic do powiedzenia, Pawle? (3) Dlaczego nigdy nie masz, Pawle, nic do powiedzenia?

W związku z tym, gdy zaczynamy list lub mejl słowami „Cześć, Aniu”, widać wyraźnie, że przecinek musi się pojawić, bo mamy do czynienia z wołaczem. Nie pozostaje nam nic innego, Drodzy Czytelnicy,  jak zapamiętać tę nietrudną zasadę i wcielać ją bez przerwy w życie