Koniugacja czasownika „ssać”

Ssać to drugi czasownik (po ostatnio omawianym czasowniku mleć), który może sprawić problem przy koniugacji. By ów problem nie powstawał, zachęcam do lektury dzisiejszego artykułu.

Poprawnie czasownik ten odmienia się, jak następuje: ja ssę, ty ssiesz, on, ona, ono ssie, my ssiemy, wy ssiecie, oni/one ssą. Tryb rozkazujący od tego czasownika to ssij (nie: ssaj). Wszelkie inne formy typu ssam, ssię, ssają należy traktować jako błędne, toteż należy zaniechać ich używania na rzecz poprawnych, które przed chwilą poznaliście. 

„Faryzeusze” – problem z dopełniaczem

Dziś, można powiedzieć, temat z dziedziny teologii. Zagadnienie – zadane notabene przez teolożkę – dotyczy rzeczownika faryzeusze. Jak będzie wyglądał dopełniacz? Faryzeuszy czy faryzeuszów?

Okazuje się, Szanowni Państwo, że na tak postawione pytanie odpowiedź musi paść tylko jedna: i tak, i tak. Dopełniacz od rzeczownika faryzeusze może bowiem przybrać formę faryzeuszy, jak i faryzeuszów (wybór należy zatem do nas). Warto również wiedzieć, że mianownik liczby mnogiej to nie tylko faryzeusze. Równie dobrze będzie, jeśli będziemy mówili (i pisali) faryzeuszowie. Ten drugi wyraz jest formą rzadszą (niemniej poprawną) i stąd właśnie faryzeuszów jako wariantywna forma dopełniacza.

Przy okazji warto również zwrócić uwagę, jak budujemy przymiotnik od tego rzeczownika. Można używać form faryzeuszowski, lecz dobrze będzie też, gdy powiemy faryzejski.

Problematyczny czasownik „mielić” oraz „mleć”

W polszczyźnie występują bezokoliczniki mielić i mleć, które określają tę samą czynność. Czy to znaczy, że obu tych form można używać w sposób dowolny? Jak należy owe czasowniki odmienić, bo to też okazuje się nie najprostszą rzeczą? O tym wszystkim dowiecie się Państwo z dzisiejszego poświątecznego wpisu.

Nie wszyscy wiedzą, że czasownik mielić ma charakter raczej potoczny. Jego wysoka w ostatnich czasach frekwencja jest prawdopodobnie skutkiem tego, że o wiele łatwiej przychodzi nam odmienić ów czasownik, a odmienia się on, jak następuje:

MIELIĆ
	Czas teraźniejszy		Czas przeszły
Osoba	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1	Ja mielę	My mielimy	Ja mieliłem/mieliłam	My mieliliśmy/mieliłyśmy
2	Ty mielisz	Wy mielicie	Ty mieliłeś/mieliłaś	Wy mieliliście/mieliłyście
3	On/ona/ono mieli	Oni/one mielą	On mielił/Ona mieliła/Ono mieliło	Oni mielili One mieliły

Jak jednak zostało powiedziane dwa akapity wyżej, czasownik mielić i jego koniugacyjne formy zawarte w tabelce powinny występować w mowie potocznej. W mowie starannej należałoby użyć bezokolicznika mleć, który jest trudniejszy w odmianie. Po to jednak, jak mniemam, odwiedzają Państwo stronę Językowe rozważania, by wszelkie problemy poprawnościowe eliminować, toteż zachęcam do zapoznania się z poniższą tabelką, w której przedstawione są poprawne formy czasownika mleć. Zwróćcie szczególną uwagę na formy czasu przeszłego:

MLEĆ
	Czas teraźniejszy		Czas przeszły
Osoba	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1	Ja mielę	My mielemy	Ja mełłem/mełłam	My mełliśmy/mełłyśmy
2	Ty mielesz	Wy mielecie	Ty mełłeś/mełłaś	Wy mełliście/mełłyście
3	On/ona/ono miele	Oni/one mielą	On mełł/Ona mełła/Ono mełło	Oni mełli One mełły

Wielkanoc z punktu widzenia poprawnej polszczyzny

Fot. Wikipedia

Rozpoczynają się święta wielkanocne. Wydawać by się mogło, że z zapisem rzeczownika Wielkanoc problemu być nie powinno. Tymczasem – z racji tego, że jest to zrost – przy fleksji powstają pewne komplikacje.

Komplikacje, o których mowa w akapicie pierwszym, wynikają z tego, że nie zawsze wiemy, jak ów wyraz odmienić i zapisać. Czy można napisać Wielkanocy, czy należy zastosować pisownię Wielkiejnocy, a jeśli tak, to razem czy osobno, a jeśli osobno, to „noc” małą literą (Wielkiej nocy” czy wielką (Wielkiej Nocy)? Wszystkie dylematy związane z rzeczownikiem Wielkanoc dziś Państwu opiszę.

Zacznijmy od rzeczy najprostszej, czyli zapisu. Ponieważ Wielkanoc jest nazwą święta, zawsze zapisujemy ją wielką literą. Rzeczownik ten jest zrostem, w którym pierwszy człon (wielka) może występować w dwu formach – odmiennej i nieodmiennej. Stąd możemy odmieniać ów rzeczownik w taki sposób, że przymiotnik wielka będzie nieodmienny, np. Wielkanocy, ale równie dobrze będzie, jeśli owo określenie poddamy deklinacji, np. Wielkiejnocy.

Aby podsumować sobie to wszystko, o czym jest mowa wyżej, przeanalizujcie Pastwo tę poniższą tabelkę, która – mam nadzieję – ułatwi Wam przyswojenie sobie dzisiejszych wiadomości:

	Wielkanoc	Wielkanoc
M.	Wielkanoc	Wielkanoc
D.	Wielkanocy	Wielkiejnocy
C.	Wielkanocy	Wielkiejnocy
B.	Wielkanoc	Wielkąnoc
N.	Wielkanocą	Wielkąnocą
Ms.	Wielkanocy	Wielkiejnocy
W.	Wielkanoc	Wielkanocy

PS Warto zauważyć, że niekiedy obok form Wielkanocy oraz Wielkiejnocy występuje jeszcze forma Wielkiej Nocy (wówczas oba człony piszemy wielką literą).

Kilka słów o „satelicie”

Satelita jest rzeczownikiem, który może sprawić kłopot przy odmianie. Największy zaś problem w wypadku tego rzeczownika stanowi jego rodzaj.

Jak mniemam, znajdą się osoby, które satelitę określą jako rodzaj żeński, a to – uwaga – błąd! Satelita jest rodzaju męskiego, stąd u jego boku często pojawiają się przymiotniki w tym właśnie rodzaju, np. sztuczny satelita, satelita meteorologiczny. Mówimy ten satelita, a nie ta satelita i są to formy jak najbardziej poprawne.